جشن پایانی نوروز و روز آشتی با طبیعت

این روز در گاهشماری رسمی ایران پس از انقلاب اسلامی، “روز طبیعت” نامگذاری شده و به عنوان یک تعطیلی رسمی در تقویم ملی ثبت شده است.

در میان انبوه جشن‌های باستانی ایران، ریشهٔ جشن سیزده بدر تا حدودی مبهم به نظر می‌رسد.

برخلاف برخی دیگر از جشن‌های باستانی، سیزده بدر پایه و اساس محکم و مستندی در منابع تاریخی ندارد. در کتاب‌های تاریخی به طور مستقیم به وجود چنین مراسمی اشاره نشده است، اما در برخی از منابع کهن، اشاراتی به “روز سیزدهم فروردین” دیده می‌شود.

با این حال، روایات و سنت‌های شفاهی حاکی از آن است که ایرانیان باستان، پس از دوازده روز جشن گرفتن و شادی کردن به یاد دوازده ماه سال، روز سیزدهم نوروز را که روزی فرخنده و مبارک به شمار می‌آمد، به دامن طبیعت، یعنی باغ و صحرا، پناه می‌بردند و به شادی و پایکوبی می‌پرداختند. در واقع، آنها با این کار، به طور رسمی به دورهٔ جشن‌های نوروزی خاتمه می‌دادند.

سیزده بدر با آداب و رسوم خاص و متنوعی در سراسر ایران برگزار می‌شود. برخی از مهم‌ترین این سنت‌ها عبارتند از:

سپری کردن روز در طبیعت: این سنت، هستهٔ اصلی جشن سیزده بدر را تشکیل می‌دهد. مردم از صبح زود به همراه خانواده و دوستان خود به پارک‌ها، باغ‌ها، دشت‌ها و کنار رودخانه‌ها می‌روند و تا غروب آفتاب در آنجا به تفریح و شادی می‌پردازند.

گره زدن سبزه: دختران جوان در این روز، سبزه های نوروزی خود را گره می‌زنند و آرزو می‌کنند تا در سال جدید بختشان باز شود.

سپردن سبزه به آب روان: خانواده ها در پایان روز، سبزه های خود را به نشانهٔ دور کردن بلا و بیماری از خود و خانواده، به آب روان (رودخانه یا جویبار) می‌سپارند.

خوردن کاهو و سکنجبین: این خوراکی، یکی از اجزای ثابت سفرهٔ سیزده بدر است و به عنوان نمادی از شیرینی و تلخی زندگی شناخته می‌شود.

پختن غذاهای متنوع: در این روز، خانواده ها معمولاً غذاهای متنوعی به همراه خود به طبیعت می‌برند. آش رشته، یکی از محبوب‌ترین و رایج‌ترین غذاهای سیزده بدر است.

سیخ زدن کباب: کباب، از دیگر غذاهای محبوب و لذیذی است که در سیزده بدر تهیه و در طبیعت نوش جان می‌شود.

پرتاب ۱۳ عدد سنگ در رودخانه: این سنت، بیشتر در مناطق لرنشین و کردنشین ایران رواج دارد و به عنوان نمادی از دور کردن نحسی و بلا از خود و خانواده انجام می‌شود.

سیزده بدرتان مبارک باد

سبزهٔ عمرتان گره خورده به شادی‌های زندگی.