زندگینامه علمی و ادبی دکتر عبدالحمید مینوچهر

در سپیده‌دم سال ۱۳۴۱، در گستره‌ی تابناک آبادان، کودکی دیده به جهان گشود که اختر بخت علم و مسئولیت بر پیشانی‌اش نقش بسته بود. روزگاران کودکی‌اش، با نسیم جنوب و طنین امید رشد یافت؛ همان‌جایی که سخت‌کوشی و صداقت، رمز بالندگی مردمانش است.

شور جست‌وجوی حقیقت و عطش دانستن، او را رهسپار فرسنگ‌ها دورتر کرد؛ تا جایی که در دانشگاه مسکو، بر قله دانش مهندسی هسته‌ای ایستاد و مدرک دکترا را، نه تنها به عنوان یک سند، که به نشانه تعهد به آینده سرزمینش به دست آورد.

 بازگشت به ایران و آغاز فصل خدمت

دل در گرو وطن، و اندیشه‌ای درخشان در سر، به ایران بازگشت و با افتخار، به‌عنوان عضو هیأت علمی دانشکده مهندسی هسته‌ای دانشگاه شهید بهشتی مشغول خدمت شد. تخصصش در فیزیک راکتور، طراحی سوخت‌های پیشرفته و شبیه‌سازی هسته‌ای، به تفسیر جهان‌های ناشناخته انرژی اتمی پرداخت.

پژوهش، مدیریت و آفرینش علمی

در قامت رئیس دانشکده مهندسی هسته‌ای، با نگاهی ژرف و مدیریتی پدرانه، نهال دانش را آبیاری کرد. بسیاری از دانشجویان و پژوهشگران جوانِ امروز، ثمره همان نهالی هستند که او با جان و دل بارور ساخت. مقالات او در همایش ها و نشریه های ملی و بین‌المللی، پشتوانه‌ایست علمی برای توسعه دانش ‌بومی، افزایش ایمنی و اثربخشی نیروگاه‌های هسته‌ای، و نمادی از پویایی علمی ایران.

همکاری‌های ملی،‌ ایثار علمی و پیشرفت راهبردی

دکتر مینوچهر، شانه به شانه‌ی شهید دکتر احمدرضا ذوالفقاری، در جنبه‌های مختلف پروژه‌های ملی، نقش‌آفرین و پیشتاز بود. او اعتقاد داشت «خودکفایی علمی، شرافت یک ملت است» و برای آن، از هیچ کوششی دریغ نکرد. تعامل عمیق با صنعت، حضور پررنگ در کمیته‌های تخصصی و سعی فراوان برای بومی‌سازی دانش هسته‌ای، از ایشان چهره‌ای راهبردی و ماندگار ساخت.

افتخارات و نشان‌های ممتاز

ثمره این تلاش‌ها، دریافت عناوینی چون استاد نمونه کشوری، پژوهشگر برتر دانشگاه شهید بهشتی، نشان درجه یک علمی از رئیس‌جمهور و جایزه علامه طباطبایی بود. همه این افتخارات در نزد او، بیش از هر چیز، نشانی بر تکلیف و تعهد بیشتر به ایمان و ایران بود.

کارنامه اجرایی و فعالیت‌های علمی ایشان

عضویت در هیئت علمی دانشکده مهندسی هسته‌ای دانشگاه شهید بهشتی

ریاست دانشکده مهندسی هسته ای دانشگاه شهید بهشتی

سردبیر فصلنامه فناوری و انرژی هسته‌ای

این سمت ها نشانه‌هایی از مدیریتی مقتدر و امتیازی بر توسعه علم و فناوری در کشور هستند.

فعالیت‌های پژوهشی و علمی

نگارش ۴ مقاله کنفرانسی و ۶ مقاله در مجلات معتبر داخلی،

همکاری علمی مستقیم با نخبه‌ترین پژوهشگران کشور در طی ۱۱ سال،

همکاری متمرکز و مؤثر با دکتر احمدرضا ذوالفقاری.

و موضوعات اصلی مقالات، از جمله غلاف سوخت، آزمون‌های غیر مخرب، جریان‌های گردابی، و نرم‌افزار CST Studio Suite، که همگی نشانگر تمرکز او بر فناوری‌های نوین و نوآورانه در حوزه هسته‌ای است

دکتر عبدالحمید مینوچهر و مخالفت خردمندانه با پذیرش پروتکل الحاقی

در سال پرحادثه‌ی ۱۳۸۲، همان ایامی که سایه‌ تهدیدها و فشارهای بین‌المللی بر فراز آسمان علم و استقلال ایران سنگینی می‌کرد، دکتر عبدالحمید مینوچهر – فیزیکدان سترگ و استاد برجسته‌ی هسته‌ای – با صراحت و استواری، صدای استقلال‌خواهی را از بلندای اندیشه و تجربه خود به گوش همگان رساند.

او در گفت‌وگویی ژرف و مسئولانه، درباره شرایط ایران جامعه‌ جهانی و مواجهه با پروتکل الحاقی و قطعنامه‌ شورای حکام، با نگاهی تیزبین و روحی سرشار از غیرت ملی اعلام داشت:

«اگر قطعنامه‌ را بپذیریم، در واقع شکست را پذیرفته‌ایم؛ و به زبان دیگر، پیش از آنکه مغلوب شویم، خود را وارسته و مغلوب شمرده‌ایم.»

مینوچهر، با نقدی ژرف بر متن شدیداللحن و آمرانه‌ قطعنامه، آن را سراپا غیراصولی و دور از ادب دیپلماتیک دانست و گفت:

«قطعنامه‌ شورای حکام، نه تنها غیرمنصفانه تدوین شده، بلکه شرایطی به مراتب دشوارتر از پروتکل الحاقی را بر ایران تحمیل می‌کند. نمی‌توان چشم بر حقیقت بست: ما ملتی هستیم در حصار تحریم. هر ابزار و ماده‌ای که برای دانشگاه‌هایمان تأمین می‌شود، خود راهی پرپیچ‌وخم را از مجاری غیررسمی می‌پیماید. برای هر فرآورده و مواد لازم، مجبوریم شرحی تفصیلی ارائه دهیم. حتی از ما خواسته‌اند که دسترسی بی‌قید و شرط به تمامی مراکز هسته‌ای را تضمین کنیم تا هرگاه و هرکجا که اراده کردند، نمونه‌برداری محیطی داشته باشند. باید به سؤالات آژانس شفاف و بدون ابهام پاسخ گفته و گزارش‌های کامل آزمایش‌های تبدیل اورانیوم را ارسال نماییم. عجب آن که از سایر کشورهای جهان سوم نیز خواسته‌اند با جدیت به حل مسئله‌ ایران یاری رسانند!»

در بزنگاه گفت‌وگو، مینوچهر واژه‌ای کلیدی را سطر به سطر روایت خویش بافته و هشدار داد:

«در این پروتکل، نه تنها بر حاکمیت ملی، بلکه بر شأن و عزت مردمی ایران خدشه وارد می‌شود. آنچه خواستارند، یکسره آن است که بی‌هیچ محدودیت، هر مکان و زمانی که مشاءت کنند، بتوانند به مراکز ما وارد شوند، بازدید کنند و نمونه بردارند. آنان انتظار دارند ما دامنه‌ی فعالیت‌هایمان را محدود نماییم و بی‌وقفه پاسخگوی جزئی‌ترین اقدامات خویش باشیم.»

در فراز دیگری با تأکید مضاعف بر مخالفت با پذیرش این پروتکل، چنین فرمود:

«فرض کنید پروتکل را امضا کنیم؛ حتی اگر از بُعد علمی نیز درنگ کنیم، باید گفت این سرزمین، عراقِ شکست‌خورده‌ی پس از جنگ نیست که هرچه اراده کردند، بر آن روا دارند. اینجا ایران است؛ کشوری مستقل، با پیشینه‌ی ایستادگی. این حجم از دخالت آشکار، در شأن هیچ کشوری مستقل نبوده و نخواهد بود. رفتارشان با ما، رفتاری است که با ملت مغلوب جنگی روا می‌دارند. نباید پنداشت که امضای پروتکل یا پذیرش قطعنامه پایان ماجراست. کافی است اختیار را به دستشان بسپریم، این آغاز مطالبه‌گری‌ها و بهانه‌تراشی‌های بی‌انتها خواهد بود: امروز به بهانه‌ی غنی‌سازی، فردا به بهانه‌ی موشک و پس‌فردا به بهانه‌ی هرگونه پیشرفت علمی.»

در پایان این گفت‌وگو، مینوچهر در پاسخ به پرسشی درباره امکان خروج ایران از آژانس، بی‌هیچ تردیدی اظهار داشت:

«آری، بی‌درنگ باید خارج شویم. شرایط به هیچ وجه پذیرفتنی نیست. اگر قطعنامه پذیرفته شود، آن‌گاه شکست را با دستان خویش پذیرفته‌ایم. بالاتر از این باید بگویم که ما امروز با توانمندی جوانان این آب و خاک، قادر به ساخت راکتور هستیم و حقیقت آن است که ساخت سلاح هسته‌ای از ساخت راکتور نیز آسان‌تر است.»


در هاله‌ای از تهدید و طمع بیگانگان، مینوچهر قدرت سیاسی ایران را همواره تکیه‌گاهی سترگ می‌دانست، و علم هسته‌ای را، نه ابزاری برای نزاع، بلکه پرچمی برای استقلال، عزت و بقاء ملت می‌پنداشت. زبان او زبان منطق بود و دلش مالامال از ایمان به فردای ایران:

“علم هسته‌ای، مرز میان غرور و وابستگی است. با تکیه بر قدرت سیاسی و بردباری علمی، این ملت همواره سرفراز و وارسته خواهد ماند. آزمون بزرگ این روزها، سنجه‌ای است برای سنجش استقامت و بزرگی ایرانیان در رزمگاه علم و استقلال”.